Waarom de keuze van de fondsmanager zo zwaar weegt

Wie belegt in een aandelenfonds op de beurs, merkt meestal weinig verschil tussen een goed en een gemiddeld fonds. Veel fondsen bezitten deels dezelfde grote bedrijven en bewegen grotendeels mee met de markt. In private equity is dat anders. Een fondsmanager koopt een beperkt aantal bedrijven, onderhandelt zelf over de prijs, werkt jaren aan verbeteringen en kiest het moment van verkoop. Daardoor lopen de resultaten tussen fondsmanagers sterk uiteen.

Hoe groot is het verschil?

Een veelgebruikte manier om dit te meten, is om alle fondsmanagers in een categorie op volgorde te zetten, van best naar slechtst presterend, en die rij in 4 gelijke delen te verdelen. Het beste kwart is de groep met de hoogste rendementen, het slechtste kwart de groep met de laagste. Het verschil tussen de grens van het beste kwart en de grens van het slechtste kwart laat zien hoe ver de resultaten uiteenlopen.

J.P. Morgan Asset Management zette dat verschil over de afgelopen 10 jaar op een rij. Bij wereldwijde aandelenfondsen haalde het beste kwart meer dan 12,7% per jaar en het slechtste kwart minder dan 9,1%: een verschil van 3,6 procentpunt. Bij private equity lagen die grenzen op 20,4% en 1,1%: een verschil van 19,3 procentpunt, ruim 5 keer zo groot.

Dit zijn dan nog de grenzen van beide groepen. De beste en de slechtste fondsen zelf liggen verder uit elkaar.

Elk startjaar hetzelfde beeld

Dit is geen toevallige uitkomst van één periode. Ook als buyoutfondsen per startjaar worden vergeleken, liggen het beste en het slechtste kwart steeds ver uit elkaar. Bij fondsen die tussen 2002 en 2022 begonnen met investeren, was het verschil in rendement per jaar nooit kleiner dan 9,0 procentpunt (startjaar 2018) en liep het op tot 21,1 procentpunt (startjaar 2003).

Een verschil van 10 procentpunt per jaar klinkt misschien abstract. Ter illustratie, sterk vereenvoudigd: groeit €100.000 5 jaar lang met 10% per jaar, dan is het ruim €161.000 waard. Bij 20% per jaar is dat ruim €248.800.

Bij de jongste fondsen zijn de cijfers nog voorlopig. Zoals beschreven in ons artikel over de J-curve, heeft waardecreatie tijd nodig en staat het eindresultaat pas vast als alle bedrijven zijn verkocht.

Goede resultaten uit het verleden zijn geen garantie

Het ligt voor de hand om een fondsmanager te kiezen die het de vorige keer goed deed. Dat is een logisch begin, maar niet genoeg. Een fondsmanager haalt nieuw geld op terwijl het vorige fonds nog loopt. Het rendement van dat fonds is op dat moment grotendeels een tussenstand, en tussenstanden veranderen. Onderzoek van Harris, Jenkinson, Kaplan en Stucke naar Amerikaanse buyoutfondsen laat zien dat van de fondsen die tijdens de fondsenwerving in het beste kwart stonden, uiteindelijk 54% daar ook eindigde.

Een mooi cijfer is dus een begin, geen antwoord. Wie een fondsmanager beoordeelt, kijkt ook naar wat erachter zit: hoe het rendement is behaald, of het team nog hetzelfde is, of de aanpak herhaalbaar is en of het team zelf meebelegt. Dat vraagt grondig onderzoek en toegang tot informatie die niet openbaar is.

Wat betekent dit voor beleggers?

Bij die grote verschillen tussen fondsmanagers helpen 2 dingen. Het eerste is selectie. Een zorgvuldige analyse van team, aanpak en resultaten vergroot de kans op een goede keuze, maar is nooit een garantie.

Het tweede is spreiding over meerdere fondsmanagers. Wie in één fonds belegt, is volledig afhankelijk van één team. Valt dat tegen, dan raakt dat de hele belegging. Wie zijn toezegging verdeelt over meerdere fondsen, beperkt de invloed van één tegenvaller. Dat is de gedachte achter een fonds van fondsen: een fonds dat zelf belegt in een aantal zorgvuldig geselecteerde private-equityfondsen.

Spreiding heeft ook een prijs. Een fonds van fondsen rekent een eigen vergoeding bovenop de kosten van de onderliggende fondsen. En spreiding dempt de invloed van één uitschieter naar boven op dezelfde manier als die van één tegenvaller. Het risico op een tegenvallend resultaat neemt af, maar verdwijnt niet.

De keuze maakt het verschil

In private equity is het verschil tussen een goede en een minder goede fondsmanager groot, veel groter dan op de beurs. De vraag met wie u in private equity belegt, is daarom minstens zo belangrijk als de vraag óf u dat doet.