Hoe meet u het rendement van private equity?

Wie een aandeel op de beurs koopt, kan elke dag zien wat het waard is. De koers van vandaag tegenover de aankoopprijs geeft direct het rendement. Bij private equity werkt dat anders. Geld wordt in delen opgevraagd, de bedrijven in het fonds worden niet dagelijks verhandeld en opbrengsten komen pas terug wanneer bedrijven worden verkocht. Het uiteindelijke rendement staat daardoor pas aan het einde van de looptijd vast.

Om tussentijds toch een goed beeld te krijgen, gebruiken beleggers en fondsmanagers 3 maatstaven. Elk getal beantwoordt een andere vraag.

3 bedragen vormen de basis

Alle maatstaven gaan uit van 3 bedragen. Het eerste is het gestorte kapitaal: het deel van uw toezegging dat het fonds via capital calls heeft opgevraagd en dat u daadwerkelijk heeft overgemaakt. In het Engels heet dit paid-in capital.

Het tweede zijn de uitkeringen: het geld dat het fonds aan u heeft teruggestort, meestal na de verkoop van een onderneming. Het derde is de resterende waarde: de geschatte waarde van de bedrijven die het fonds nog in bezit heeft. Deze waarde heet de net asset value, of NAV.

TVPI: wat is het totaal waard?

TVPI staat voor total value to paid-in. Het telt op wat al is uitgekeerd en wat nog in het fonds zit, en deelt dat door het gestorte kapitaal. In het voorbeeld hierboven is dat (€600.000 + €1.000.000) ÷ €800.000 = 2,00x. Voor elke gestorte euro is er op dit moment dus €2 aan waarde.

TVPI is het meest gebruikte getal om de waardeontwikkeling van een fonds te volgen. Een deel ervan is wel een schatting. De resterende waarde is een waardering van bedrijven die nog niet zijn verkocht, en de uiteindelijke verkoopprijs kan hoger of lager uitvallen.

DPI: hoeveel heeft u al terug?

DPI staat voor distributions to paid-in. Het deelt alleen de uitkeringen door het gestorte kapitaal. In het voorbeeld is dat €600.000 ÷ €800.000 = 0,75x. U heeft dus driekwart van uw inleg al terug op uw rekening.

Het verschil met TVPI is belangrijk. DPI bestaat alleen uit geld dat daadwerkelijk is uitgekeerd. Daar zit geen schatting meer in. Bij een DPI van 1,0x heeft u uw volledige inleg terug; alles daarboven is gerealiseerde winst.

Het deel van de TVPI dat nog niet is uitgekeerd, heet RVPI (residual value to paid-in). In het voorbeeld is dat €1.000.000 ÷ €800.000 = 1,25x. TVPI is altijd de som van DPI en RVPI.

De afgelopen jaren kijken beleggers extra goed naar DPI. Verkopen van bedrijven kwamen langzamer op gang, waardoor fondsen minder uitkeerden. Volgens J.P. Morgan Asset Management keerden Amerikaanse private-equityfondsen in de 12 maanden tot en met het vierde kwartaal van 2025 14% van hun waarde uit, tegen gemiddeld 24% sinds 2001.

Van papier naar uitkering

Over de looptijd van een fonds verschuift de verhouding tussen DPI en RVPI. In de eerste jaren bestaat de waarde vrijwel volledig uit bedrijven die nog niet zijn verkocht. Naarmate het fonds bedrijven verkoopt, wordt waarde op papier omgezet in geld op uw rekening. Aan het einde van de looptijd zijn TVPI en DPI vrijwel gelijk.

Dit sluit aan bij de J-curve. In de eerste jaren ligt de TVPI vaak nog onder 1,0x, omdat er kosten worden gemaakt en waardecreatie tijd nodig heeft.

IRR: hoe snel groeide het geld?

TVPI en DPI zeggen niets over tijd. Een fonds dat uw geld in 3 jaar verdubbelt, heeft dezelfde TVPI als een fonds dat daar 7 jaar over doet. Voor u als belegger is dat wel degelijk een verschil: geld dat eerder terugkomt, kunt u opnieuw beleggen.

Daarvoor is de IRR, de internal rate of return. De IRR is het rendement per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met het moment van elke storting en elke uitkering. In het voorbeeld hieronder levert dezelfde verdubbeling 26,0% per jaar op als het geld na 3 jaar terugkomt, en 10,4% per jaar als dat 7 jaar duurt.

Waarom de IRR alleen niet genoeg is

De IRR is gevoelig voor timing. Een snelle verkoop met een bescheiden winst kan een hoge IRR opleveren, terwijl er in euro’s weinig is verdiend. Wie €100.000 na een halfjaar terugkrijgt als €115.000, haalt een IRR van ruim 32%, maar verdient €15.000.

Ook kan een fonds de IRR verhogen door investeringen eerst tijdelijk met een lening te betalen, een zogeheten subscription line, en het geld pas later bij beleggers op te vragen. Uw geld staat dan korter in het fonds. De IRR stijgt, terwijl het resultaat in euro’s niet hoger wordt; de rente op de lening gaat er zelfs vanaf. Daarom vraagt ILPA, de internationale vereniging van institutionele beleggers in private-equityfondsen, fondsmanagers om de IRR ook te rapporteren zonder het effect van zulke leningen.

IRR en TVPI horen daarom bij elkaar: het ene getal zegt hoe snel, het andere hoeveel.

Bruto of netto?

Let bij elk getal op of het bruto of netto is. Bruto cijfers gaan over de bedrijven in de portefeuille, vóór kosten. Netto cijfers laten zien wat er na de beheervergoeding, fondskosten en de winstdeling van de fondsmanager (carried interest) voor de belegger overblijft. Voor u als belegger tellen de netto cijfers.

Vergelijk appels met appels

Een rendement zegt pas iets in vergelijking. Fondsen worden daarom vergeleken met fondsen met dezelfde strategie en hetzelfde startjaar, het vintagejaar. Een fonds van 3 jaar oud met een TVPI van 1,3x kan goed presteren, terwijl hetzelfde getal voor een fonds van 10 jaar oud tegenvalt.

Wie private equity met de beurs wil vergelijken, gebruikt vaak de public market equivalent (PME). Daarbij wordt berekend wat dezelfde stortingen en uitkeringen in een beursindex zouden hebben opgeleverd. Een PME boven 1,0 betekent dat het fonds het beter deed dan de beurs. Deze methode raakte breed ingeburgerd na het onderzoek van Kaplan en Schoar uit 2005.

3 getallen, één beeld

Geen van de 3 getallen is op zichzelf voldoende. TVPI laat zien hoeveel waarde er is, DPI hoeveel daarvan al op uw rekening staat en IRR hoe snel het is gegaan. Samen geven ze een eerlijk beeld van hoe een fonds presteert.

• TVPI
  Wat is het totaal waard?Uitgekeerd plus resterende waarde, gedeeld door het gestorte bedrag.
  Let opdeels een schatting
• DPI
  Wat heb ik al terug?Wat al is uitgekeerd, gedeeld door het gestorte bedrag.
  Let opzegt niets over tempo
• IRR
  Hoe snel ging het?Rendement per jaar, met oog voor het moment van elke storting en uitkering.
  Let opzegt niets over omvang